Pulsoksymetr to niewielkie urządzenie, które pozwala monitorować jedne z najważniejszych życiowych parametrów. Może się przydać w wielu sytuacjach, m.in. jest wykorzystywany zarówno w czasie choroby, jak i również w sporcie. Warto mieć go w swojej apteczce lub torbie treningowej.

Co można zmierzyć za pomocą pulsoksymetru?

Pulsoksymetr pokazuje dwie wartości:

1. Saturację, czyli wysycenie krwi tlenem (jest podana procentowo).
2. Puls (liczbę uderzeń serca w ciągu minuty).

Są to ważne wskaźniki pracy serca oraz płuc, które są wykorzystywane

• do ogólnej oceny stanu zdrowia dorosłych i dzieci
• w czasie chorób infekcyjnych, zwłaszcza układu oddechowego, w tym covid-19
• do monitoringu leczenia w chorobach przewlekłych np. choroby serca, astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, mukowiscydozy i innych
• w sporcie do oceny tolerancji wysiłku i poziomu wytrenowania organizmu.

Jak korzystać z pulsoksymetru?

Obsługa urządzenia jest bardzo intuicyjna, a pomiar szybki. Aby sprawdzić nasycenie krwi tlenem oraz puls wystarczy:

• umieścić palec w pulsoksymetrze - opuszkiem na dół, paznokciem do góry
• nacisnąć przycisk uruchomienia
• poczekać chwilę, aż wartości na wyświetlaczu przestaną rosnąć
• odczytać wynik i porównać z normą.

Jak odczytać wynik z pulsoksymetru i jakie są normy?

Wynik pomiaru widoczny jest na wyświetlaczu pulsoksymetru. Wyświetlają się na nim następujące symbole i skróty:

• SaO2, SatO2 – procentowa zawartość tlenu we krwi.
• HR, PR bpm – puls (tętno) – liczba uderzeń serca na minutę.

Odczytane wartości należy odnieść do przyjętych norm:

1. Wysycenie krwi tlenem (saturacja, SaO2, SatO2):

• u osoby zdrowej powinna być na poziomie 95-99%
• u chorych przewlekle oraz u seniorów od 70 roku życia norma to 92-95%
• u noworodków: 91-96%
• u osób poddanych tlenoterapii (np. za pomocą domowego koncentratora): 98-100%.

Wyniki poniżej normy oznaczają niedotlenienie. Szczególnie niebezpieczne są spadki poniżej 90%. 

2. Puls (w jednostce: liczba uderzeń serca w ciągu minuty):

• u noworodków jest najwyższy: 100 – 180
• niemowlęta: 100 – 160
• dzieci:

- od roku do 3 lat: 90 – 150

- 3 – 5 lat: 80 – 140

- 5 – 12 lat: 70 – 120

• młodzież i dorośli: 60 – 100
• kobiety w ciąży: 60 – 120
• osoby uprawiające sport mogą mieć niższe wartości tętna, poniżej 60.

Pulsoksymetr w sporcie

Tętno to bardzo ważny wskaźnik obrazujący wydolność organizmu. Jego kontrola jest przydatna w czasie treningu, ponieważ pomaga:

• sprawdzić, czy plan treningowy jest właściwy
• zapobiegać przetrenowaniu
• uniknąć zbyt dużych obciążeń treningowych.

Pulsoksymetr jest najbardziej pomocny w sportach wytrzymałościowych oraz takich, które pobudzają pracę układu oddechowego i krążenia. Należą do nich m.in. bieganie, jazda na rowerze, triathlon, aerobik, ćwiczenia cardio.

Podczas aktywności fizycznej serce pracuje szybciej. Wzrost tętna w czasie wysiłku jest normalnym, fizjologicznym zjawiskiem. Warto jednak zwrócić uwagę, czy nie dochodzi do jego nadmiernego podwyższenia. Podwyższenie może świadczyć o zbyt dużym obciążeniu wysiłkiem.

Maksymalne tętno, jakiego serce nie powinno przekroczyć, można wyliczyć według wzoru:

220 minus wiek

Przykład:

Osoba w wieku 40 lat nie powinna podejmować wysiłków, które powodują wzrost tętna powyżej 180 uderzeń na minutę (220 – 40 = 180). Wartości wyższe mogą być niebezpieczne. W razie zbliżania się do górnej granicy należy zmniejszyć obciążenie treningowe.

U sportowców ważne jest, aby przy pomiarach pulsu pulsoksymetrem nie poruszać ręką. Dlatego najlepiej zrobić badanie w przerwie lub po treningu. Dobrze jest sprawdzić tętno za pomocą pulsoksymetru zaraz po wysiłku i następnie po 10 minutach. Wtedy można zobaczyć, w jaki sposób i do jakiej wartości obniży się puls.

Pulsoksymetr – urządzenie przydatne dla każdego

Zarówno osoby trenujące, jak i te, które nie uprawiają sportu, powinny kontrolować czynność serca i płuc. Pulsoksymetr to urządzenie, które można wykorzystać do pomiarów zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Będzie także dużą pomocą w czasie infekcji i chorób przewlekłych. Wykorzystanie go do oceny reakcji organizmu na trening poprawia bezpieczeństwo sportowców.